Lễ cầu đảo ở cuối nguồn (cửa sông chảy vào biển)

Palao kasah

          Nghi lễ cầu đảo là môt nghi lễ nông nghiệp có tính cách quy mô và được tổng hợp với các thành phần chức sắc chức việc của 2 tôn giáo Chăm  Ahier (Bà La Môn) và Chăm Awal (Hồi giáo bà ni) với các nghi lễ được tổng hợp gồm : 

            - Nghi lễ mở cửa thiên peh pabah carum của tăng lữ pasaih,  

            - Nghi lễ cầu đảo pakap của tăng lữ pasaih,   

            - Nghi lễ cầu đảo mruai của tăng lữ acar,

            - Nghi lễ múa ngày rija harei của chức sắc ong maduen và ong ka-ing,

            - Nghi lễ cúng Ông bà tổ tiên yang di sang của chức sắc ong kadhar và muk pajuw,

            Nghi lễ không ngoài mục đích là lễ cầu mưa, cầu thời tiết nắng gió ôn hòa cho sản xuất nông nghiệp trong năm, ngoài ra cũng xin cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt bội thu, muôn sinh vật sinh sôi và con người mạnh khỏe hạnh phúc. Về tổ chức thì do cộng đồng các thôn làng trong khu vực đền tháp cùng đống góp tiền của và công sức để tổ chức thực hiện. Nghi lễ có định kỳ 1 năm vào đầu tháng 2 Chăm lịch hàng năm, với thời gian trong 2 ngày 1 đêm, vào lúc sáng, trưa, chiều và tối và kết thức và ngày thứ sáu và phải là chẳn không kỵ. Về địa điểm thì tại một sân bải ở cuối nguồn của con sông chảy vào biển và trong các nhà lễ của 5 nghi lễ nêu trên. Nghi lễ thì do cả sư po Adhia khu vực chủ lễ và các thành phần chức sắc chức việc của 2 tôn giáo đồng chủ gồm : Tăng lữ pasaih - Tăng lữ acar - Chức sắc ong kadhar - Chức sắc bà bóng muk pajuw - Chức sắc ông thầy vỗ ong maduen - Chức sắc thầy múa dân gian ong ka-ing - Chức việc ông cai đập ong binâk - Chức việc ban nhạc công ong taong ong yuk.

        Về thú vật và gia cầm trong các nghi lễ thì có 2 con dê pabaiy và 10 con gà manuk cho các nghi lễ gồm :  1 con dê pabaiy và 3 con gà manuk cho nghi lễ lễ pakap bên tăng lữ pasaih - 1 con dê pabaiy và 2 con gà manuk cho nghi lễ mruai bên tăng lữ acar - 2 con gà manuk cho nghi lễ yang disang + bên chức sác ong kadhar và muk pajuw - 3 con gà manuk cho nghi lễ rija harei bên chức sắc ong maduen và ong ka-ing.

             Với các món ăn thì có : Cơm lisei - Thịt dê rilaow pabaiy - Thịt gà rilaow manuk - Nước súp dê aia tanut pabaiy - Canh môn aia habai njem labua  - Rau ghém giaim - Canh gà aia habai manuk - Mắm chấm masin - Nhúm muối hạt  sara.

        Với các vật lễ khác thì có nước trà aia caiy, quả trứng gà baoh manuk và trầu rượu alak hala panâng. Và các loại bánh trái gồm : Bánh tét cặp Pei nung binah - Bánh bột gạo hấp Hakul - Bánh tráng pei cem - Chuối Patei - Hạt nổ Kamang - Trái dừa baoh li-u - Chè xôi bu ndiép.

               Về vật tổ nhạc cụ và ca vũ thì có : Vật tổ của tăng lữ pasaih bagianrac, cây đàn nhị rabep, cái trống vổ baranâng, cái chiêng céng. Còn vế ca thì có : Các bài kinh bac agal praong của tăng lữ pasaih, các bài hát công ơn sự nghiệp thần yang của chức sắc ong kadhar và chức sắc ong maduen, lời khấn vái của các thành phần chức sắc chức việc cũng như các điệu múa của bà bóng muk pajuw và ông thầy múa dân gian ong ka-ing với các vật dụng thiết yếu.

Quảng Văn Đại